Schaakclub De Matadoren: van kleine groepscursus tot bloeiende jeugdschaakvereniging

17 juni 2025, 08:06

REITDIEP - Schaaktrainer Hiddo Zuiderweg is de oprichter van De Matadoren, een schaakvereniging die zich volledig richt op jeugd. De jongste speler is zes jaar, de oudste vijftien. "De club is echt mijn hobby", glimlacht hij. Zuiderweg is al zijn hele leven schaaktrainer. Zijn passie voor het spel begon al op jonge leeftijd: "Mijn vader is op 3 mei jarig en kreeg van zijn vader een schaakbord. Omdat hij geen tegenstander had, werden mij op 4 mei meteen de regels uitgelegd. Ik was toen 10 jaar."
Hij vond het schaakspel zo interessant dat hij in de zomervakantie de hele bibliotheek leegroofde op het gebied van schaakboeken. Tijdens de zwemvierdaagse stonden er verschillende sportverenigingen klaar om nieuwe leden te werven. Een lidmaatschap bij de schaakclub in Meppel volgde niet lang daarna.
In 2018 organiseerde Zuiderweg een schaakcursus op het Meander in de Groningse wijk Reitdiep. Toen bleek dat er veel animo was, besloot hij een tweede cursus te organiseren. In het voorjaar van 2019 ontstond er uit deze cursus een klein clubje van vier à vijf kinderen. Inmiddels is De Matadoren uitgegroeid tot een vereniging met bijna zestig jeugdleden.
Bij De Matadoren spelen kinderen op alle niveaus: van beginners tot nationaal niveau. "Er zijn zes stappen binnen het schaken, stap 3/4 is al landelijk niveau. Binnen de club hebben wij spelers van al deze levels," legt Zuiderweg uit. Hij geeft momenteel schaakles op basisscholen, privélessen en is wedstrijdleider bij landelijke competities. Samen met vier andere trainers zorgt hij ervoor dat alles bij De Matadoren in goede banen wordt geleid. Zij doen dit allemaal op vrijwillige basis. Aan het einde van elk seizoen verzorgt Zuiderweg een etentje met een cadeaubon om hen te bedanken voor hun betrokken inzet.
De clubleden worden intensief begeleid. Zo speelt Xander Sze uit Reitdiep, net zes jaar oud, op 21 juni een landelijke wedstrijd met de zestien beste schakers van Nederland tot en met zeven jaar. Hij begon ruim een jaar geleden bij De Matadoren. Afgelopen week legde hij het stap 1-examen af, maar volgens Zuiderweg gebruikt hij bij sommige wedstrijden al zetten van stap 2 en 3. "Hij heeft voor zijn leeftijd een hele goede focus", vertelt hij. "Ook heeft hij hele leuke ouders, die support is erg belangrijk."
Een ander talent is Olav Schulz, die vorig jaar eindigde bij de beste zes schakers van Nederland tot en met acht jaar. "Ik had vroeger een aardrijkskundeleraar met die achternaam", lacht Zuiderweg. "Dat ik nu zijn kleinzoon lesgeef in schaken is wel erg leuk en bijzonder."
De vereniging geeft les aan kinderen tot en met zestien jaar. "Maar als ze nog iets langer willen blijven ben ik niet zo streng, hoor. Meestal is het een heel natuurlijk proces dat ze uiteindelijk overstappen naar een club met volwassenen," aldus de initiatiefnemer. Volgens hem kan iedereen leren schaken, maar zijn er wel een aantal eigenschappen nodig: "Een beetje intellectueel vermogen is wel een voorwaarde. Maar je moet ook veel concentratievermogen hebben, creatief zijn en ruimtelijk inzicht hebben."
Zuiderweg ziet duidelijke trends binnen de schaakwereld. Zo is de verhouding tussen jongens en meisjes opvallend: "Bij scholen is de interesse zo'n 70/30, bij de club al 80/20 en bij de fanatiekelingen zie je echt een verhouding van 90/10." Waarom de interesse bij jongens zoveel groter is, weet hij niet. Wat hem ook opvalt, is de samenstelling van de top bij de Nederlandse Kampioenschappen. Daar ziet hij vooral kinderen van expats. "Veel schakers zijn goed in rekenen en wiskunde, maar het hangt allemaal samen met het kunnen herkennen van patronen. Deze zitten ook in muziek, maar ook zeker in verschillende talen."
Dat maakt schaken volgens Zuiderweg anders dan bijvoorbeeld dammen. "Iedereen van vier jaar kan leren dammen. Het is minder intellectueel en nationaal. Toch overlapt het wereldje wel een beetje."
Over de toekomst van de schaaksport maakt hij zich geen zorgen. "Scholen blijven enthousiast, er is weinig ruimte voor nodig en het stimuleert het brein van kinderen. Ook leren ze omgaan met winnen en verliezen. De computer kan al sinds een jaar of 30 beter schaken dan de mens, maar die kan niet op tegen het sociale aspect van de sport."
Wat veel mensen volgens hem niet weten, is dat schaken een hele sociale sport is. "Je komt vaak dezelfde mensen tegen, omdat het een relatief klein wereldje is. Ook is het heel anders dan een teamsport, waar je voornamelijk met je eigen team optrekt. Bij schaken is dat anders. Na een partij ontstaan er vaak interessante gesprekken over uiteenlopende onderwerpen. En natuurlijk bespreek je uitgebreid het verloop van de wedstrijd en ga je achteraf zetten analyseren."
Hij merkt dat de populariteit van schaken de laatste jaren is toegenomen, vooral sinds corona. Rond deze tijd kwam ook de serie 'The Queen's Gambit' uit, waar topschaakster Judith Polgar aan meewerkte. "Zij zorgde voor een realistisch, herkenbaar beeld voor schakers, maar de serie bevat ook genoeg drama om interessant te zijn voor mensen die geen kennis hebben van de sport."
Naast schaken is reizen een grote passie van Zuiderweg. Hij organiseerde op eigen initiatief schaakvakanties naar onder andere Parijs en Normandië. Hier meldden kinderen uit het hele land zich voor aan. "We spelen dan acht dagen en besteden nog een dagje aan de Normandische kust, en alle geschiedenis die bij die plek hoort." Geschiedenis is namelijk ook een grote interesse van Zuiderweg; hij heeft alleen al over de Tweede Wereldoorlog zo’n 500 boeken in zijn kast staan.
Dit jaar vierde de vereniging haar 50-jarig jubileum. Ter ere daarvan werd er een groot jubileumtoernooi georganiseerd. De leden kregen een simultaan van een bekende schaker en er werd een jubileummagazine uitgebracht met verhalen en wedstrijdverslagen. Zelf heeft Zuiderweg over de hele wereld geschaakt, van straatpotjes in Vietnam, Brazilië of Nepal, tot grote toernooien in Wit-Rusland. Landen als Nieuw-Zeeland of Australië staan nog hoog op zijn lijstje, en in de toekomst hoopt hij nog eens af te reizen naar Andorra.
In de toekomst wil hij het reizen weer oppakken, en hoopt hij dat de vereniging blijft groeien. Hij zou het leuk vinden als de kinderen op hoog niveau blijven spelen, maar het plezier staat altijd voorop. "Je kan het altijd weer oppakken, dat is het mooie aan deze sport."